23 - Jak przygotować się do trekkingu w górach? Przewyższenia, pogoda i bezpieczeństwo na szlaku

Trekking w górach różni się od marszu po płaskim terenie nie tylko widokami.

Zmienia się praktycznie wszystko:

• tempo marszu,
• sposób planowania trasy,
• zużycie energii,
• wymagania dotyczące sprzętu,
• znaczenie pogody,
• możliwości odwrotu,
• sposób oceny własnych możliwości.

To właśnie dlatego trasa, która na mapie wygląda na krótką, może okazać się bardzo wymagającym całodniowym przejściem.

W tej lekcji skupimy się na tym, jak przygotować się do trekkingu górskiego, zanim jeszcze założysz plecak i ruszysz na szlak.

Czego nauczysz się w tej lekcji?

Po tej lekcji będziesz wiedzieć:

• jak ocenić trudność górskiej trasy,
• dlaczego przewyższenia są tak ważne,
• jak przygotować się na zmienną pogodę,
• jak ocenić własne możliwości,
• co sprawdzić przed wyjściem,
• kiedy należy zmienić lub przerwać plan,
• dlaczego góry wymagają większego marginesu bezpieczeństwa.

Góry zaczynają się jeszcze przed szlakiem

Bezpieczeństwo podczas trekkingu górskiego nie zaczyna się wtedy, kiedy pojawiasz się na szlaku.

Zaczyna się w domu.

To właśnie przed wyjściem podejmujesz najważniejsze decyzje:

Dokąd idę?

Ile czasu zajmie mi trasa?

Jakie będą warunki?

Czy mam odpowiedni sprzęt?

Co zrobię, jeśli pogoda się zmieni?

Czy mam wystarczająco dużo czasu na bezpieczny powrót?

Jeżeli na te pytania nie znasz odpowiedzi, problemem nie jest jeszcze szlak.

Problemem jest przygotowanie.

Przewyższenie może być ważniejsze niż dystans

W poprzedniej lekcji wspomnieliśmy, że sama liczba kilometrów nie wystarcza do oceny trudności trasy.

W górach jest to szczególnie widoczne.

Wyobraź sobie dwie trasy:

20 km po płaskim terenie

oraz

20 km z 1200 metrami podejść.

Pod względem dystansu są identyczne.

Pod względem wysiłku już nie.

Dlatego podczas planowania górskiego trekkingu zawsze sprawdzaj:

• dystans,
• sumę podejść,
• sumę zejść,
• wysokość najwyższego punktu,
• rodzaj nawierzchni,
• ekspozycję,
• trudniejsze technicznie fragmenty.

Nie patrz tylko na najwyższy punkt

To kolejny częsty błąd.

Jeżeli najwyższy punkt trasy znajduje się na wysokości 1800 m n.p.m., nie oznacza to, że po jego zdobyciu najtrudniejsza część dnia jest za Tobą.

Może się okazać, że przed Tobą znajduje się jeszcze:

• długie zejście,
• kolejne podejście,
• trudny technicznie fragment,
• kilka godzin marszu do schroniska lub samochodu.

Dlatego analizuj cały profil trasy, a nie tylko jej najwyższy punkt.

Pogoda w górach może zmienić wszystko

W górach warunki potrafią zmienić się znacznie szybciej niż na nizinach.

Przed wyjściem sprawdź:

• temperaturę,
• opady,
• siłę i kierunek wiatru,
• zachmurzenie,
• widoczność,
• prognozowane burze,
• warunki na wysokości, na którą się wybierasz.

Nie ograniczaj się do sprawdzenia temperatury w miejscowości znajdującej się u podnóża gór.

Jeżeli wybierasz się wysoko, interesują Cię przede wszystkim warunki, które będą panowały na trasie.

Temperatura nie jest jedynym problemem

20°C i silny wiatr mogą być znacznie bardziej nieprzyjemne niż 10°C przy spokojnej pogodzie.

Podobnie niewielki deszcz na nizinach może być tylko niedogodnością.

Na odsłoniętym górskim grzbiecie może natomiast oznaczać:

• szybkie wychłodzenie,
• ograniczenie widoczności,
• śliskie podłoże,
• trudniejszą nawigację.

Dlatego zawsze patrz na pogodę w kontekście konkretnej trasy.

Wiatr ma ogromne znaczenie

Silny wiatr potrafi znacząco zwiększyć odczuwalny chłód.

Może również utrudnić:

• utrzymanie równowagi,
• poruszanie się po grani,
• korzystanie z mapy,
• odpoczynek,
• rozstawienie schronienia.

Jeżeli prognoza przewiduje bardzo silny wiatr, warto zastanowić się, czy wybrana trasa nadal jest odpowiednia.

Nie każdą trasę trzeba przejść za wszelką cenę.

Burza to moment na zmianę planu

Jednym z najważniejszych elementów przygotowania jest obserwowanie pogody również podczas marszu.

Nie wystarczy sprawdzić prognozy rano.

Jeżeli widzisz, że warunki zaczynają się gwałtownie zmieniać, reaguj.

Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, kiedy burza zbliża się podczas przebywania na odsłoniętym grzbiecie lub szczycie.

W takiej sytuacji priorytetem nie jest zdobycie kolejnego punktu na mapie.

Priorytetem jest bezpieczeństwo.

Czas jest elementem bezpieczeństwa

W górach bardzo łatwo popełnić błąd polegający na planowaniu trasy "na styk".

Jeżeli według mapy przejście zajmuje 7 godzin, nie oznacza to, że masz dokładnie 7 godzin.

Możesz:

• iść wolniej,
• zrobić więcej przerw,
• zgubić szlak,
• zatrzymać się z powodu pogody,
• pomóc komuś z grupy,
• mieć problem ze sprzętem.

Dlatego zawsze potrzebujesz zapasu czasu.

Pamiętaj o długości dnia

Latem możesz pozwolić sobie na znacznie większy margines czasowy niż późną jesienią czy zimą.

Jeżeli zachód słońca jest o 16:00, planowanie zakończenia trudnego fragmentu trasy o 15:30 jest bardzo ryzykowne.

Nie chodzi tylko o światło.

Po zmroku:

• nawigacja staje się trudniejsza,
• teren wygląda inaczej,
• rośnie ryzyko potknięcia,
• temperatura spada,
• trudniej znaleźć bezpieczne miejsce na odpoczynek lub nocleg.

Oceń swoje możliwości

Najtrudniejszym elementem planowania często nie jest mapa.

Jesteś nim Ty.

Zastanów się:

• ile kilometrów potrafisz przejść,
• jak reagujesz na przewyższenia,
• jak radzisz sobie z długimi zejściami,
• ile waży Twój plecak,
• jak szybko się regenerujesz,
• czy masz doświadczenie w poruszaniu się po górach.

Nie porównuj się bezpośrednio do innych osób.

To, że ktoś przeszedł 40 km w górach, nie oznacza, że Ty również powinieneś zaplanować 40 km.

Grupa porusza się tempem najsłabszego uczestnika

Jeżeli trekking odbywa się w grupie, planujesz go pod możliwości całej grupy.

Nie tylko najszybszej osoby.

Jeżeli jedna osoba potrzebuje więcej czasu na podejściach, cały zespół powinien to uwzględnić.

To nie jest problem.

To jest właściwe zarządzanie grupą.

Plecak w górach szybko zaczyna ważyć

Kilka kilogramów może wydawać się niewielkim obciążeniem.

Po kilku godzinach podejść sytuacja wygląda zupełnie inaczej.

Dlatego przed trekkingiem górskim zastanów się nad każdym elementem wyposażenia.

Zadaj sobie pytanie:

Czy naprawdę tego potrzebuję?

Ale jednocześnie nie oszczędzaj na rzeczach, które wpływają na bezpieczeństwo.

Nie warto redukować wagi plecaka kosztem:

• odzieży przeciwdeszczowej,
• zapasu wody,
• nawigacji,
• apteczki,
• źródła światła,
• odpowiedniej izolacji termicznej.

Buty muszą pasować do trasy

Nie istnieje jeden idealny but trekkingowy.

Innego obuwia możesz potrzebować na:

• łatwy szlak,
• kamieniste góry,
• długą trasę,
• mokry teren,
• zimowe warunki.

Najważniejsze jest dopasowanie obuwia do trasy i własnych potrzeb.

Nowych butów nie powinno się testować pierwszy raz podczas wielogodzinnej górskiej wyprawy.

Otarcia potrafią zakończyć nawet najlepiej przygotowany trekking.

Woda i jedzenie

W górach zapotrzebowanie na wodę może znacząco wzrosnąć.

Wpływają na to:

• temperatura,
• wysiłek,
• wysokość,
• długość trasy,
• wiatr.

Przed wyjściem sprawdź, czy na trasie znajdują się pewne źródła wody.

Nie zakładaj, że każde źródło zaznaczone na mapie będzie działać.

Podobnie z jedzeniem.

Na długiej trasie nie czekaj z jedzeniem do momentu całkowitego wyczerpania.

Nawigacja w górach

W górach szczególnie ważne jest regularne sprawdzanie pozycji.

Mgła może całkowicie zmienić sposób, w jaki postrzegasz teren.

To, co przy dobrej widoczności jest oczywistym szlakiem, przy ograniczonej widoczności może stać się trudne do odnalezienia.

Dlatego miej przy sobie:

• mapę,
• kompas,
• telefon lub GPS,
• zapas energii do urządzeń.

I przede wszystkim umiej z tych narzędzi korzystać.

Nie ufaj bezgranicznie aplikacji

Aplikacja może pokazać Ci trasę.

Nie podejmie jednak za Ciebie decyzji.

Jeżeli widzisz, że warunki są niebezpieczne, fakt, że aplikacja nadal pokazuje trasę, nie oznacza, że powinieneś nią iść.

Technologia pomaga.

Decyzję podejmuje człowiek.

Plan awaryjny

Przed wyjściem odpowiedz sobie na pytanie:

Gdzie mogę zawrócić?

Zaznacz na mapie:

• schroniska,
• drogi,
• przełęcze,
• alternatywne szlaki,
• miejsca umożliwiające skrócenie trasy,
• punkty, w których można bezpiecznie zejść z wysokości.

Dzięki temu w przypadku pogorszenia pogody nie będziesz dopiero zastanawiać się, co zrobić.

Zasada instruktora LifeTrip

W górach bardzo łatwo pomylić ambicję z rozsądnym podejściem.

Zdobycie szczytu nie jest warte ryzykowania zdrowia.

Jeżeli warunki są złe, zawrócenie nie oznacza porażki.

Oznacza, że prawidłowo odczytałeś sytuację.

Szczyt pozostanie tam również następnego dnia.

Kiedy zawrócić?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi.

Ale powinieneś poważnie rozważyć zmianę planu, kiedy:

• pogoda gwałtownie się pogarsza,
• nie masz odpowiedniego sprzętu,
• kończy Ci się woda,
• grupa jest wyczerpana,
• zaczynasz tracić orientację,
• tempo jest znacznie wolniejsze od zakładanego,
• kończy się bezpieczny czas na przejście,
• warunki terenowe przekraczają Twoje doświadczenie.

Najgorszy moment na podjęcie decyzji to często ten, kiedy sytuacja jest już bardzo trudna.

Najczęstsze błędy

• planowanie wyłącznie na podstawie kilometrów,
• ignorowanie przewyższeń,
• sprawdzanie pogody tylko w miejscowości u podnóża gór,
• brak zapasu czasu,
• brak planu awaryjnego,
• przecenianie własnych możliwości,
• testowanie nowego sprzętu podczas wymagającej wyprawy,
• brak odpowiedniej ilości wody,
• ignorowanie pogarszającej się pogody,
• traktowanie zdobycia szczytu jako celu ważniejszego od bezpieczeństwa.

Podsumowanie

Dobry trekking górski zaczyna się od odpowiedniego przygotowania.

Przed wyjściem sprawdź:

Trasę - dystans, przewyższenia i trudność.

Pogodę - nie tylko temperaturę, ale również wiatr, opady i widoczność.

Czas - uwzględnij przerwy i zapas bezpieczeństwa.

Sprzęt - dopasuj go do warunków.

Wodę i jedzenie - zaplanuj zapasy oraz możliwości ich uzupełnienia.

Nawigację - przygotuj więcej niż jeden sposób określania pozycji.

Plan B - zawsze wiedz, gdzie możesz zawrócić lub skrócić trasę.

I zapamiętaj najważniejszą zasadę:

W górach dobry plan to taki, który można zmienić.

Warunki są ważniejsze niż założenia zapisane rano na kartce.

Sprawdź swoją wiedzę

1. Dlaczego przewyższenia są tak ważne podczas trekkingu górskiego?

A) Określają kolor szlaku.

B) Mają duży wpływ na wysiłek i czas przejścia.

C) Pokazują temperaturę.

D) Określają długość dnia.

2. Co należy zrobić, gdy pogoda gwałtownie się pogarsza?

A) Kontynuować trasę za wszelką cenę.

B) Przyspieszyć bez sprawdzania sytuacji.

C) Ocenić sytuację i w razie potrzeby zmienić plan.

D) Zignorować prognozę.

3. Dlaczego podczas planowania trzeba zostawić zapas czasu?

A) Żeby móc robić więcej zdjęć.

B) Ponieważ rzeczywisty marsz może trwać dłużej niż przewidywania.

C) Ponieważ szlaki zawsze są zamknięte.

D) Nie ma takiej potrzeby.

4. Co powinno znajdować się w planie awaryjnym?

A) Tylko alternatywny szczyt.

B) Miejsca, w których można skrócić lub przerwać trasę.

C) Wyłącznie dodatkowe jedzenie.

D) Tylko numer telefonu przewodnika.

5. Co oznacza zawrócenie z powodu złych warunków?

A) Porażkę.

B) Błąd nawigacyjny.

C) Rozsądną decyzję zwiększającą bezpieczeństwo.

D) Zawsze brak przygotowania.

 

Następna lekcja

Lekcja 24 - Jak przygotować plecak trekkingowy? Co zabrać, czego nie zabierać i jak rozłożyć ciężar.