POWIĄZANE ARTYKUŁY:

Bushcraft dla początkujących nie musi oznaczać od razu wielodniowej wyprawy w Bieszczady, budowania szałasu z gałęzi i spania przy ognisku. Wręcz przeciwnie. Na początku najważniejsze jest poznanie podstaw, nauczenie się czytania terenu i zdobycie doświadczenia w bezpiecznych warunkach.

Polska daje pod tym względem ogromne możliwości. Mamy rozległe kompleksy leśne, góry, jeziora, tereny podmokłe i bardzo różnorodne środowisko. Co więcej, dzięki programowi „Zanocuj w lesie” wyznaczone obszary Lasów Państwowych są dostępne dla osób uprawiających bushcraft i survival. Obecnie program obejmuje ponad 600 tys. hektarów w 425 nadleśnictwach. 

Jeżeli dopiero zaczynasz, nie szukaj jednak najbardziej dzikiego miejsca, jakie znajdziesz na mapie. Dobre miejsce na pierwszy bushcraft to takie, w którym możesz spokojnie nauczyć się podstaw.

Czym właściwie jest bushcraft?

Bushcraft to praktyczne umiejętności pozwalające funkcjonować w terenie przy wykorzystaniu dostępnych zasobów, prostego wyposażenia i własnej wiedzy.

W praktyce może obejmować między innymi:

• rozpalanie i utrzymywanie ognia,
• budowę prostego schronienia,
• orientację w terenie,
• pozyskiwanie i uzdatnianie wody,
• przygotowywanie posiłków,
• podstawową pracę nożem,
• rozpoznawanie materiałów dostępnych w lesie,
• organizację obozowiska,
• radzenie sobie ze zmiennymi warunkami pogodowymi.

To właśnie dlatego bushcraft dobrze łączy się z survivalem. W materiałach szkoleniowych podstawą są między innymi trzy filary: schronienie, ogień i woda. 

Bushcraft nie polega jednak na tym, żeby jak najszybciej zbudować najbardziej efektowny szałas.

Chodzi o zdobywanie umiejętności, które pozwalają świadomie korzystać z terenu.

Gdzie w Polsce najlepiej uprawiać bushcraft?

Nie ma jednego najlepszego miejsca dla każdego.

Osoba początkująca będzie miała inne potrzeby niż ktoś, kto od lat spędza noce w lesie. Dlatego wybierając miejsce, warto przede wszystkim zwrócić uwagę na charakter terenu, dostępność, możliwość legalnego nocowania oraz warunki, w których będziemy mogli bezpiecznie ćwiczyć.

Bieszczady

Bieszczady są jednym z pierwszych miejsc, które przychodzą do głowy, gdy myślimy o kontakcie z dziką naturą.

Duża ilość terenów leśnych, urozmaicona rzeźba terenu i stosunkowo dziki charakter wielu miejsc sprawiają, że region jest bardzo atrakcyjny dla osób zainteresowanych bushcraftem.

Dla początkującego jest jednak pewien problem.

Bieszczady łatwo potraktować zbyt ambitnie.

Jeżeli dopiero zaczynasz, nie musisz od razu planować trudnej górskiej wyprawy. Lepiej wybrać prostszy teren, nauczyć się organizacji obozowiska i dopiero później zwiększać poziom trudności.

Beskidy

Beskidy mogą być bardzo dobrym kierunkiem dla osób, które chcą połączyć bushcraft z trekkingiem.

Teren jest bardziej wymagający niż płaskie kompleksy leśne, dlatego można tutaj ćwiczyć również planowanie trasy, zarządzanie energią i poruszanie się po zmiennym terenie.

To dobre miejsce na kolejny etap po pierwszych prostych wyjściach.

Mazury i Warmia

Jeżeli interesuje Cię bushcraft związany z wodą, lasem i biwakowaniem, północno-wschodnia Polska daje bardzo dużo możliwości.

Lasy, jeziora i różnorodny teren pozwalają ćwiczyć wiele podstawowych umiejętności.

Trzeba jednak pamiętać, że bliskość wody nie zawsze oznacza dobre miejsce na obozowisko. W materiałach szkoleniowych zwracamy uwagę między innymi na ryzyko wilgoci, podniesienia poziomu wody, większą aktywność owadów oraz obecność zwierząt przy wodopojach. 

Pomorze

Pomorskie lasy również mogą być bardzo ciekawym środowiskiem do bushcraftu. Szczególnie interesujące są duże kompleksy leśne, w których można połączyć naukę podstaw bushcraftu z dłuższą wędrówką.

Dla początkującego warto jednak przede wszystkim szukać legalnie dostępnego miejsca do nocowania, a nie po prostu najbardziej odludnego fragmentu lasu.

Podlasie

Podlasie jest kolejnym regionem, który warto brać pod uwagę, szczególnie jeżeli interesuje Cię obserwacja przyrody i funkcjonowanie w różnorodnym środowisku leśnym.

To dobry kierunek dla osób, które chcą, aby bushcraft był nie tylko zestawem technik, ale również sposobem spędzania czasu blisko natury.

A gdzie najlepiej zacząć bushcraft jako początkujący?

Jeżeli miałbym udzielić jednej odpowiedzi, brzmiałaby ona:

Nie zaczynaj od wyboru konkretnego województwa. Zacznij od znalezienia odpowiedniej strefy do legalnego nocowania.

To znacznie ważniejsze.

Program „Zanocuj w lesie” pozwala znaleźć wyznaczone obszary, na których można legalnie nocować w lesie. Aktualną lokalizację obszarów można sprawdzić w Banku Danych o Lasach, wybierając mapę zagospodarowania turystycznego. 

Mapa i informacje programu „Zanocuj w lesie”

Dzięki temu zamiast szukać przypadkowego miejsca na mapie, możesz zacząć od obszaru przeznaczonego właśnie do tego typu aktywności.

Czy bushcraft w Polsce jest legalny?

Tak, ale nie oznacza to, że możesz po prostu wejść do dowolnego lasu, rozbić obóz i rozpalić ognisko.

To jedna z najważniejszych rzeczy, które początkujący powinien wiedzieć przed pierwszym wyjazdem.

W wyznaczonych obszarach programu „Zanocuj w lesie” można nocować bez specjalnej infrastruktury, między innymi w namiocie, hamaku czy pod gołym niebem. Jednocześnie trzeba przestrzegać regulaminu konkretnego obszaru. 

Ognisko to osobna kwestia

Samo przebywanie w strefie „Zanocuj w lesie” nie oznacza automatycznej zgody na rozpalenie ogniska.

Lasy Państwowe wskazują, że ogień można rozpalać wyłącznie w miejscach wyznaczonych przez nadleśniczego. Możliwość używania kuchenki turystycznej również może zależeć od zasad obowiązujących na konkretnym obszarze. 

Dlatego przed wyjazdem zawsze sprawdź:

• czy obszar jest aktualnie dostępny,
• czy nie obowiązuje czasowy zakaz wstępu,
• jakie zasady obowiązują na danym obszarze,
• gdzie znajduje się wyznaczone miejsce na ognisko,
• czy korzystanie z kuchenki jest dozwolone.

To ważniejsze niż wybór najlepszego noża bushcraftowego.

Jak wybrać miejsce na pierwszy biwak bushcraftowy?

Samo znalezienie legalnej strefy to dopiero początek.

Kiedy jesteś już w lesie, musisz wybrać konkretne miejsce na obozowisko.

I tutaj zaczyna się prawdziwy bushcraft.

Szukaj suchego podłoża

Wilgotny grunt będzie wychładzał organizm i pogarszał komfort noclegu.

W materiałach szkoleniowych podstawowa zasada brzmi: nie śpimy bezpośrednio na ziemi i unikamy miejsc wilgotnych. 

Szukaj naturalnej osłony

Dobra lokalizacja powinna chronić przed wiatrem, ale jednocześnie nie znajdować się w miejscu potencjalnie niebezpiecznym.

Naturalna skarpa, odpowiednio ukształtowany teren czy gęsty drzewostan mogą ograniczyć wychładzanie i zmniejszyć ilość pracy potrzebnej do przygotowania schronienia. 

Nie rozbijaj obozu bezpośrednio przy wodzie

Woda powinna być dostępna, ale obozowisko nie powinno znajdować się tuż nad rzeką czy potokiem.

Powodem są między innymi wilgoć, owady, zwierzęta oraz możliwość gwałtownego podniesienia poziomu wody. 

Sprawdź drzewa

Zanim rozłożysz hamak albo tarp, rozejrzyj się nad sobą.

Martwe drzewa, suche konary i połamane gałęzie mogą stanowić realne zagrożenie.

Najładniejsza miejscówka nie jest warta ryzyka.

Co zabrać na pierwszy bushcraft?

Początkujący często popełniają ten sam błąd: kupują sprzęt, zanim nauczą się podstaw.

Nie potrzebujesz ogromnego plecaka.

Na pierwszy wyjazd znacznie ważniejsze jest, żebyś potrafił wykorzystać to, co masz.

Podstawowy zestaw może obejmować:

• nóż,
• niezawodne źródło ognia,
• metalowe naczynie,
• tarp lub inne lekkie schronienie,
• linkę,
• wodę i sposób jej uzdatniania,
• podstawową apteczkę,
• oświetlenie,
• odzież dopasowaną do warunków,
• folię NRC.

W bushcrafcie sprzęt jest narzędziem.

Umiejętność pozostaje z Tobą nawet wtedy, kiedy sprzęt zawiedzie.

Ogień - jedna z podstawowych umiejętności bushcraftowych

Ogień jest jednym z najważniejszych elementów obozowiska.

Daje możliwość ogrzewania, gotowania, suszenia rzeczy, a w odpowiednich warunkach również sygnalizacji.

Ale początkujący często skupiają się na samym narzędziu: krzesiwie, zapalniczce czy zapałkach.

Tymczasem bardzo często problemem nie jest źródło ognia, ale materiał, który ma ten ogień przejąć.

Podstawowy podział wygląda tak:

Rozpałka -> podpałka -> paliwo

Rozpałka powinna być bardzo łatwa do zapalenia. Podpałka przejmuje płomień i pozwala go rozwinąć. Dopiero później dokładamy grubsze drewno, które będzie utrzymywało ogień. 

To jedna z tych umiejętności, których najlepiej nauczyć się praktycznie.

Schronienie - nie musisz od razu budować szałasu

Bushcraft kojarzy się często z budowaniem konstrukcji z naturalnych materiałów.

Na początek nie jest to konieczne.

Tarp, hamak czy proste schronienie improwizowane mogą być znacznie bardziej praktyczne podczas pierwszych wyjazdów.

Najważniejsze jest zrozumienie zasad:

• ochrona przed wiatrem,
• ochrona przed opadami,
• izolacja od podłoża,
• odpowiednie miejsce,
• właściwa wentylacja.

Dopiero kiedy opanujesz podstawy, możesz zacząć eksperymentować z bardziej zaawansowanymi konstrukcjami. Materiały szkoleniowe obejmują między innymi tarp, szałas otwarty, szałas zamknięty, schronienia improwizowane i inne konstrukcje terenowe. 

Woda w bushcrafcie

Woda jest ważniejsza niż większość wyposażenia.

W terenie nie można zakładać, że woda wyglądająca na czystą jest automatycznie bezpieczna do picia.

Możesz korzystać z różnych metod jej uzdatniania, zależnie od sytuacji i rodzaju zanieczyszczenia. W praktyce stosuje się między innymi filtrację mechaniczną, filtry membranowe, filtry z węglem aktywnym, UV czy gotowanie. 

Warto zapamiętać jedną zasadę:

Nie tylko znalezienie wody jest umiejętnością. Umiejętnością jest również bezpieczne przygotowanie jej do spożycia.

7 błędów początkujących w bushcrafcie

1. Kupowanie sprzętu zamiast zdobywania umiejętności

Nowy nóż nie sprawi, że będziesz lepiej radził sobie w lesie.

Praktyka już tak.

2. Wybór zbyt trudnego miejsca

Pierwszy wyjazd nie powinien być testem charakteru.

3. Ignorowanie prognozy pogody

Las wygląda zupełnie inaczej podczas spokojnego letniego dnia i podczas całonocnego deszczu.

4. Rozbijanie obozu w złym miejscu

Ładny widok nie jest najważniejszym kryterium.

5. Brak planu awaryjnego

Telefon może się rozładować. Pogoda może się zmienić. Możesz się zgubić albo doznać urazu.

6. Rozpalanie ognia bez przygotowania materiału

Najpierw przygotuj rozpałkę, podpałkę i paliwo. Dopiero później próbuj rozpalać.

7. Próba zrobienia wszystkiego pierwszego dnia

Nie musisz jednocześnie budować szałasu, rozpalać ognia metodą pierwotną, filtrować wodę przez mech i gotować obiad nad ogniskiem.

Wybierz jedną lub dwie umiejętności i ćwicz je dobrze.

Jak powinien wyglądać pierwszy wyjazd bushcraftowy?

Moja rada dla początkującego jest prosta:

Nie zaczynaj od tygodnia samotnie w środku lasu.

Pierwszy wyjazd może być bardzo prosty.

Wybierz legalnie dostępny obszar. Przyjedź odpowiednio wcześnie. Zlokalizuj miejsce obozowania. Przygotuj schronienie. Zorganizuj wodę. Przygotuj sprzęt na wieczór. Naucz się rozpalić ogień, jeśli regulamin danego miejsca na to pozwala.

A przede wszystkim obserwuj.

Jak szybko robi się ciemno?

Skąd wieje wiatr?

Jak zachowuje się wilgoć?

Gdzie znajdują się ślady zwierząt?

Jak szybko wychładza się ciało po zachodzie słońca?

To właśnie takie doświadczenia budują praktyczne umiejętności.

Bushcraft dla początkujących - od czego naprawdę zacząć?

Jeżeli po przeczytaniu tego artykułu masz ochotę spróbować bushcraftu, nie zaczynaj od kupowania kolejnego gadżetu.

Zacznij od jednego legalnego, prostego wyjścia w teren.

Wybierz miejsce, sprawdź regulamin, przygotuj podstawowy sprzęt i zaplanuj kilka prostych zadań.

Naucz się:

• znaleźć bezpieczne miejsce na obozowisko,
• przygotować schronienie,
• rozpalić ogień,
• zdobyć i uzdatnić wodę,
• poruszać się po terenie,
• właściwie ocenić własne możliwości.

Z czasem możesz zwiększać trudność.

Najpierw kilka godzin. Potem noc. Później weekend. Następnie trudniejsze warunki i dłuższe wyprawy.

Bushcraft nie zaczyna się od drogiego sprzętu. Zaczyna się od umiejętności i świadomego korzystania z tego, co daje Ci teren.

Gdzie sprawdzić aktualne miejsca?

Najbezpieczniej korzystać z oficjalnych informacji Lasów Państwowych i mapy programu „Zanocuj w lesie”. Obszary mogą być czasowo wyłączane z użytkowania, na przykład z powodu zagrożenia pożarowego, dlatego przed każdym wyjazdem warto sprawdzić aktualny status wybranego terenu. 

Zanocuj w lesie - oficjalna strona Lasów Państwowych

Eksperckie artykuły i praktyczne wskazówki survivalowe

Zapraszamy do naszego Bloga o tematyce survivalu i bushcraftu

©2013 by LifeTrip.pl - Szkoła Survivalu i Bushcraftu.