POWIĄZANE ARTYKUŁY:

Nóż jest jednym z najbardziej charakterystycznych narzędzi kojarzonych z survivalem i bushcraftem. Wiele osób rozpoczynających przygodę z lasem właśnie od niego zaczyna kompletowanie sprzętu.

I tutaj pojawia się pewien problem.

Rynek pełen jest ogromnych noży survivalowych, potężnych ostrzy, grubych głowni, stalowych rękojeści i konstrukcji wyglądających tak, jakby były przygotowane do otwierania włazu w czołgu.

Tylko czy taki nóż jest naprawdę dobrym nożem survivalowym?

Niekoniecznie.

W praktycznym survivalu nóż jest przede wszystkim narzędziem do wykonywania precyzyjnych prac. Ma pozwolić Ci bezpiecznie ciąć, strugać, nacinać, przygotowywać drewno, wykonywać drobne elementy wyposażenia czy przygotować rozpałkę.

Nie musi być największy.

Nie musi być najcięższy.

Nie musi wyglądać groźnie.

Musi po prostu dobrze wykonywać swoją pracę.

Dobry nóż survivalowy nie musi być drogi

Jeżeli miałbym wskazać jedną markę, od której warto zacząć przy wyborze pierwszego noża do survivalu lub bushcraftu, bardzo wysoko postawiłbym Morakniv.

To właśnie popularne noże Mora od lat są jednym z najlepszych przykładów tego, że nie trzeba wydawać ogromnych pieniędzy, żeby otrzymać funkcjonalne narzędzie.

Ich największą zaletą jest bardzo dobry stosunek jakości do ceny.

Mora nie próbuje być "otwieraczem do czołgów". Jest przede wszystkim nożem roboczym.

I właśnie dlatego tak dobrze sprawdza się w survivalu i bushcrafcie.

Do czego właściwie służy nóż w survivalu?

Zanim zaczniemy zastanawiać się nad rodzajem głowni, stalą czy konstrukcją rękojeści, trzeba odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie:

Co będziemy tym nożem robić?

W survivalu nóż może służyć między innymi do:

• strugania drewna,

• wykonywania nacięć,

• przygotowywania rozpałki,

• robienia feather sticków,

• przygotowywania kołków,

• wykonywania prostych konstrukcji,

• cięcia linek i materiałów,

• przygotowywania pożywienia,

• obróbki drewna,

• wykonywania drobnych elementów wyposażenia,

• przygotowywania improwizowanych narzędzi.

Zwróć uwagę na jedną rzecz.

Większość tych czynności wymaga kontroli ostrza, a nie ogromnej siły.

Dlatego dobry nóż survivalowy powinien być przede wszystkim wygodny i przewidywalny.

Nóż survivalowy to nie siekiera

To jedna z najważniejszych zasad, o których warto pamiętać.

Jeżeli chcesz przeciąć gruby konar, przygotować dużą ilość drewna opałowego albo szybko usunąć większe gałęzie, nóż nie jest najlepszym narzędziem.

Do tego służą inne narzędzia:

piła, toporek albo maczeta.

I właśnie tak powinien wyglądać rozsądnie skompletowany zestaw.

Nie próbuj robić z jednego noża wszystkiego.

Dobry nóż wykonuje swoje zadanie.

Piła wykonuje swoje zadanie.

Toporek wykonuje swoje zadanie.

Maczeta wykonuje swoje zadanie.

To osobne narzędzia, które uzupełniają się podczas pracy w terenie.

Dlaczego ogromny nóż nie jest najlepszym rozwiązaniem?

W internecie można znaleźć noże, które wyglądają jak połączenie noża, łomu i fragmentu sprzętu wojskowego.

Grube ostrze.

Ogromna głownia.

Wielka rękojeść.

Masa sięgająca kilograma.

Taki nóż może wyglądać imponująco, ale w praktyce może być bardzo niewygodny podczas precyzyjnej pracy.

A właśnie precyzja jest jedną z najważniejszych cech dobrego noża survivalowego.

Jeżeli przez kilka godzin będziesz wykonywał drobne nacięcia, strugał drewno albo przygotowywał elementy konstrukcji, szybko przekonasz się, że liczy się nie wygląd noża, ale ergonomia.

Nóż składany, czyli folder

Pierwszym typem noża, z którym wiele osób spotyka się na co dzień, jest nóż składany.

Tak zwany folder ma składaną głownię, dzięki czemu po zamknięciu zajmuje znacznie mniej miejsca.

Jego największą zaletą jest kompaktowość.

Możesz nosić go w kieszeni, plecaku albo przy pasie i nie zajmuje dużo miejsca.

Zalety foldera

• niewielkie rozmiary po złożeniu,

• mała masa,

• łatwe przenoszenie,

• szybki dostęp,

• bardzo dobre narzędzie EDC,

• przydatny podczas codziennych sytuacji.

Folder może być bardzo dobrym nożem codziennego użytku.

Czy nadaje się do survivalu?

Tak, ale z pewnymi ograniczeniami.

Mechanizm składania jest jednocześnie jego największą zaletą i potencjalnym ograniczeniem.

Nóż składany ma ruchome elementy, blokadę oraz zawias. W przypadku intensywnej pracy w drewnie nie daje takiej samej konstrukcyjnej prostoty jak nóż ze stałą głownią.

Dlatego jeżeli wybierasz nóż przede wszystkim do survivalu i bushcraftu, częściej wybrałbym nóż ze stałą głownią.

Nóż ze stałą głownią

Nóż ze stałą głownią, czyli fixed blade, jest konstrukcją znacznie prostszą.

Ostrze nie składa się do rękojeści.

Dzięki temu nóż jest gotowy do pracy bez dodatkowego mechanizmu.

To rozwiązanie bardzo popularne w bushcrafcie i survivalu.

Dobrze wykonany nóż ze stałą głownią:

• jest prosty,

• łatwo go wyczyścić,

• dobrze znosi intensywną pracę,

• pozwala na precyzyjne cięcie,

• nie posiada mechanizmu, który trzeba zabezpieczać przed zabrudzeniem,

• może być bardzo wygodny podczas długiej pracy.

Do tego dochodzi jeszcze jedna ważna kwestia.

Full tang

Termin full tang oznacza konstrukcję, w której stal głowni przechodzi przez całą długość rękojeści.

W uproszczeniu można powiedzieć, że rękojeść jest zbudowana wokół przedłużenia stalowej głowni.

To bardzo mocna konstrukcja i często kojarzona jest z ciężkimi nożami survivalowymi.

Ale tutaj również trzeba zachować zdrowy rozsądek.

Full tang nie oznacza automatycznie, że nóż jest dobry.

Można zrobić świetny nóż full tang.

Można też zrobić przeciętny nóż full tang.

O jakości narzędzia decyduje cały zestaw cech:

• geometria ostrza,

• jakość stali,

• sposób wykonania,

• ergonomia rękojeści,

• grubość głowni,

• rodzaj szlifu,

• jakość wykonania,

• sposób, w jaki nóż zachowuje się podczas pracy.

Samo hasło "FULL TANG" nie powinno być dla kupującego magicznym zaklęciem.

Jaki nóż wybrać do bushcraftu?

W praktyce szukałbym noża, który jest:

prosty, lekki, wygodny i dobrze tnący.

Nie potrzebujesz ogromnej głowni.

Nie potrzebujesz kilkumilimetrowego kawałka stali, jeżeli zamierzasz przede wszystkim strugać drewno.

Nie potrzebujesz noża ważącego tyle, co mała siekiera.

Nóż ma być narzędziem, którym możesz pracować przez długi czas.

I tutaj dochodzimy do bardzo ważnej kwestii.

Ergonomia jest ważniejsza, niż myślisz

Możesz mieć doskonałą stal i świetnie wykonane ostrze.

Jeżeli rękojeść będzie źle leżała w dłoni, nóż stanie się męczący.

Podczas długiej pracy zaczynają pojawiać się:

• odciski,

• otarcia,

• pęcherze,

• ból palców,

• zmęczenie dłoni,

• problemy z kontrolowaniem ostrza.

A to nie jest tylko kwestia komfortu.

Zmęczona dłoń oznacza gorszą kontrolę nad nożem.

A gorsza kontrola oznacza większe ryzyko skaleczenia.

Dobry nóż powinien pozwalać pracować długo i precyzyjnie bez niszczenia dłoni.

Test dobrego noża: TryStick Morsa Kochanskiego

Jeżeli chcesz naprawdę sprawdzić, czy Twój nóż nadaje się do precyzyjnej pracy w bushcrafcie, istnieje bardzo ciekawy test.

To TryStick, czyli patyk testowy związany z pracami i nauczaniem Morsa Kochanskiego.

Na odpowiednio przygotowanym patyku wykonuje się serię określonych nacięć i elementów, które wymagają różnych rodzajów pracy ostrzem.

I właśnie dlatego TryStick jest dużo ciekawszym testem niż zwykłe pytanie:

"Czy mój nóż jest ostry?"

Bo ostry nóż nie musi być dobrym nożem.

Dobry nóż powinien być również kontrolowany, przewidywalny i wygodny.

Co daje TryStick?

Wykonanie wszystkich nacięć pozwala sprawdzić między innymi:

• kontrolę ostrza,

• ergonomię rękojeści,

• precyzję cięcia,

• możliwość wykonywania różnych rodzajów nacięć,

• zachowanie ostrza podczas pracy,

• komfort dłoni,

• dopasowanie noża do użytkownika.

I tutaj pojawia się bardzo praktyczna obserwacja.

Jeżeli podczas wykonywania prostych, precyzyjnych prac zaczynasz robić sobie rany na palcach, pojawiają się pęcherze albo bardzo szybko boli Cię dłoń, problemem może być nie tylko technika.

Być może nóż po prostu nie jest dobrze dopasowany do Twojej ręki i sposobu pracy.

Dobry nóż powinien pozwolić Ci wykonać wszystkie nacięcia TrySticka bez konieczności walki z narzędziem.

Oczywiście sam TryStick nie jest laboratoryjnym testem jakości noża. Umiejętności użytkownika również mają ogromne znaczenie. Jest jednak świetnym praktycznym sprawdzianem tego, czy nóż rzeczywiście pozwala na precyzyjną pracę.

Dlaczego dobry nóż nie powinien powodować ran?

W survivalu bardzo łatwo wpaść w pułapkę myślenia:

"Jak się skaleczyłem, to znaczy, że pracuję ciężko."

Nie.

Skaleczenie nie jest dowodem skutecznej pracy.

Podobnie jak odciski i pęcherze nie są dowodem, że nóż jest dobry.

Podczas prawidłowej pracy nóż powinien być pod kontrolą.

Jeżeli rękojeść powoduje nacisk w jednym miejscu, ostrze wymaga używania nadmiernej siły albo geometria noża powoduje, że musisz walczyć z drewnem, bardzo szybko zaczynasz kompensować to dłonią.

I wtedy pojawiają się problemy.

Nóż powinien pracować razem z Tobą, a nie przeciwko Tobie.

Jaki kształt ostrza wybrać?

Do survivalu i bushcraftu dobrze sprawdzają się klasyczne, proste konstrukcje.

Nie potrzebujesz bardzo skomplikowanego ostrza.

Szczególnie przydatny jest nóż, który pozwala na łatwe wykonywanie precyzyjnych cięć.

W praktyce często spotkasz między innymi:

Drop point

Grzbiet ostrza łagodnie opada w kierunku czubka.

To bardzo uniwersalny kształt, który dobrze sprawdza się w wielu zastosowaniach.

Clip point

Grzbiet ostrza jest charakterystycznie podcięty w kierunku czubka.

Może zapewniać bardziej smukły czubek i dobrą kontrolę podczas niektórych precyzyjnych prac.

Spear point

Czubek znajduje się mniej więcej na środku ostrza.

To konstrukcja symetryczna i bardzo charakterystyczna.

W bushcrafcie nie chodzi jednak o to, żeby znaleźć "najlepszy kształt ostrza na świecie".

Chodzi o znalezienie konstrukcji, która odpowiada Twoim zadaniom.

Szlif noża ma ogromne znaczenie

Kolejną kwestią jest sposób, w jaki ostrze zostało zeszlifowane.

W praktyce bushcraftowej bardzo cenione są noże, które dobrze tną drewno i pozwalają na kontrolowaną pracę.

Dlatego nie patrz wyłącznie na napis na pudełku:

"survival knife".

Popatrz na rzeczywiste parametry ostrza.

Nóż może wyglądać bardzo profesjonalnie, ale jeżeli jego geometria jest niepraktyczna do strugania, będzie znacznie mniej użyteczny niż prosty nóż roboczy.

Grubość głowni. Więcej nie zawsze znaczy lepiej

To kolejna pułapka.

Wiele osób uważa, że im grubsza głownia, tym lepszy nóż.

To prawda tylko wtedy, gdy potrzebujesz narzędzia do konkretnych, ciężkich zadań.

Jeżeli jednak podstawowym zadaniem jest precyzyjne cięcie, zbyt gruba głownia może utrudniać pracę.

Wyobraź sobie różnicę pomiędzy nożem przeznaczonym do precyzyjnego strugania a kawałkiem stali, który został zaprojektowany przede wszystkim z myślą o wytrzymałości.

To dwa różne podejścia.

Survival nie polega na tym, żeby mieć najmocniejszy nóż.

Polega na tym, żeby mieć właściwe narzędzie do konkretnej pracy.

Mora kontra "otwieracz do czołgów"

To chyba najlepszy sposób na podsumowanie całego tematu.

Jeżeli postawimy obok siebie:

• prostą Morę,

• ogromny nóż survivalowy z grubą głownią,

• składany folder,

• solidny nóż full tang,

to nie można powiedzieć, że jeden z nich jest zawsze najlepszy.

Wszystko zależy od zastosowania.

Ale jeśli mówimy o klasycznym survivalu i bushcrafcie, w którym wykonujemy dużo precyzyjnych prac w drewnie, prosty nóż roboczy często okaże się zdecydowanie bardziej praktyczny niż ogromna konstrukcja taktyczna.

I właśnie dlatego Mora ma tak dobrą opinię wśród osób, które naprawdę pracują nożem w terenie.

Nie dlatego, że jest najbardziej efektowna.

Tylko dlatego, że jest skuteczna.

Nóż, piła i toporek. Zestaw, który ma sens

Jeżeli zaczynasz kompletować wyposażenie bushcraftowe, nie próbuj znaleźć jednego narzędzia do wszystkiego.

Lepiej stworzyć zestaw:

Nóż

Do precyzyjnej pracy.

Piła

Do szybkiego przecinania większych gałęzi i drewna.

Toporek

Do cięższej obróbki drewna i przygotowywania większych kawałków opału.

Maczeta

Przydatna przede wszystkim tam, gdzie występuje gęsta roślinność i potrzebujesz narzędzia do torowania sobie drogi lub pracy z określonym rodzajem roślinności.

Każde z tych narzędzi ma swoje zadanie.

To podejście jest znacznie rozsądniejsze niż próba zastąpienia wszystkich narzędzi jednym gigantycznym nożem.

Czy potrzebujesz noża full tang?

Jeżeli zaczynasz przygodę z survivalem, nie traktowałbym full tanga jako warunku koniecznego.

Znacznie ważniejsze jest to, żeby nóż:

• dobrze leżał w dłoni,

• był odpowiednio naostrzony,

• miał dobrą geometrię,

• pozwalał na precyzyjną pracę,

• był bezpieczny w użytkowaniu,

• był łatwy do utrzymania w czystości,

• odpowiadał zadaniom, które rzeczywiście będziesz wykonywać.

Jeżeli natomiast planujesz intensywną pracę w terenie i zależy Ci na maksymalnie prostej i odpornej konstrukcji, nóż full tang może być bardzo dobrym wyborem.

Jaki nóż wybrałbym na początek?

Gdybym miał doradzić osobie, która dopiero zaczyna survival i bushcraft, nie zaczynałbym od drogiego noża za kilkaset czy kilka tysięcy złotych.

Kupiłbym prosty, dobrej jakości nóż roboczy.

Mora jest tutaj bardzo rozsądnym wyborem.

Dlaczego?

Bo za niewielkie pieniądze otrzymujesz narzędzie, na którym możesz nauczyć się naprawdę dużo.

Nauczysz się:

• prawidłowego chwytu,

• kontroli ostrza,

• strugania,

• wykonywania nacięć,

• pracy z drewnem,

• ostrzenia,

• dbania o narzędzie.

A dopiero później możesz zacząć szukać bardziej wyspecjalizowanego noża.

Najważniejsza rzecz: nóż nie zastąpi umiejętności

Możesz kupić nóż za 100 zł.

Możesz kupić nóż za 1000 zł.

Możesz kupić nóż za 3000 zł.

Jeżeli nie potrafisz nim pracować, żaden z nich nie zrobi za Ciebie dobrej roboty.

W survivalu sprzęt jest tylko jednym z elementów.

W materiałach szkoleniowych LifeTrip sprzęt znajduje się dopiero na końcu Piramidy Przetrwania. Najpierw liczy się psychika, następnie wiedza, metody i trening, a dopiero później sprzęt.

To bardzo dobrze pasuje również do noża.

Najpierw naucz się pracować. Potem kupuj coraz lepszy sprzęt.

Jak sprawdzić swój nóż?

Zamiast patrzeć na cenę, markę czy wygląd, zrób prosty eksperyment.

Weź kawałek odpowiednio przygotowanego drewna i spróbuj wykonać TryStick Morsa Kochanskiego.

Wykonaj wszystkie wymagane nacięcia.

Zwróć uwagę na:

• kontrolę ostrza,

• wygodę rękojeści,

• precyzję,

• zmęczenie dłoni,

• powstawanie odcisków,

• pęcherze,

• ból palców,

• łatwość wykonywania poszczególnych nacięć.

Jeżeli po wykonaniu zadania okazuje się, że nóż pozwala Ci spokojnie i precyzyjnie pracować, bez walki z narzędziem i bez niszczenia dłoni, jesteś na dobrej drodze.

I właśnie tego oczekujemy od dobrego noża survivalowego.

Nie tego, żeby wyglądał jak broń.

Nie tego, żeby można było nim przeciąć samochód.

Nie tego, żeby ważył kilogram.

Ma dobrze ciąć.

Podsumowanie

Dobry nóż survivalowy powinien być przede wszystkim narzędziem do precyzyjnej pracy.

Nie musi być duży.

Nie musi być ciężki.

Nie musi być drogi.

Nie musi wyglądać jak sprzęt wojskowy.

Powinien natomiast:

• dobrze leżeć w dłoni,

• pozwalać na precyzyjne cięcie,

• mieć odpowiednią geometrię ostrza,

• być bezpieczny w użytkowaniu,

• nie powodować nadmiernego zmęczenia dłoni,

• być odpowiedni do wykonywanych prac,

• dawać się łatwo naostrzyć i konserwować.

Jeżeli potrzebujesz większej ilości drewna, użyj piły.

Jeżeli potrzebujesz cięższej obróbki, użyj toporka.

Jeżeli pracujesz w gęstej roślinności, odpowiednim narzędziem może być maczeta.

Nie każda rzecz musi być nożem.

A jeżeli szukasz pierwszego noża do survivalu lub bushcraftu, zamiast zaczynać od wielkiego "otwieracza do czołgów", zacznij od prostego, sprawdzonego noża roboczego.

Czasami najprostsze rozwiązanie jest po prostu najlepsze.

Eksperckie artykuły i praktyczne wskazówki survivalowe

Zapraszamy do naszego Bloga o tematyce survivalu i bushcraftu

©2013 by LifeTrip.pl - Szkoła Survivalu i Bushcraftu.