POWIĄZANE ARTYKUŁY:

Jeżeli planujesz trekking, wyprawę górską, wycieczkę rowerową albo dłuższą wędrówkę, prawdopodobnie wcześniej czy później spotkasz się z plikiem GPX.

Możesz dostać go od znajomego, pobrać ze strony internetowej, wyeksportować z aplikacji albo otrzymać razem z przygotowaną trasą trekkingową.

Tylko co właściwie znajduje się w takim pliku?

Czy GPX jest mapą?

Jak otworzyć plik GPX na telefonie?

Jak wgrać trasę GPX do zegarka Garmin?

I przede wszystkim: czy można zaufać trasie GPX podczas wyprawy?

W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, czym jest plik GPX i jak wykorzystać go w praktyce podczas trekkingu, turystyki górskiej i wypraw outdoorowych.

Czym jest plik GPX?

GPX (GPS Exchange Format) to otwarty format zapisu danych GPS, który pozwala przenosić informacje o lokalizacji i trasach pomiędzy różnymi urządzeniami oraz aplikacjami.

Plik GPX jest zapisany w formacie XML. W praktyce oznacza to, że jest to plik tekstowy zawierający uporządkowane informacje o współrzędnych geograficznych.

Dla użytkownika najważniejsze jest jednak coś prostszego:

GPX pozwala zapisać trasę i przenieść ją z jednego urządzenia lub programu do drugiego.

Możesz więc zaplanować trasę na komputerze, zapisać ją jako GPX, przesłać do telefonu, a następnie wgrać ją do zegarka GPS.

To właśnie dlatego GPX jest tak popularny w turystyce, trekkingu, kolarstwie, biegach terenowych i nawigacji outdoorowej.

Czy GPX jest mapą?

Nie.

To jedna z najważniejszych rzeczy, które warto zrozumieć.

Plik GPX sam w sobie nie jest mapą.

GPX zawiera dane dotyczące położenia. Dopiero aplikacja lub urządzenie pokazuje te dane na tle mapy.

Można to porównać do śladu narysowanego na przezroczystej folii.

Sama folia nie jest mapą. Dopiero położona na mapie pokazuje, którędy przebiega trasa.

Dlatego ten sam plik GPX może wyglądać zupełnie inaczej w różnych aplikacjach. Wszystko zależy od tego, jaką mapę wykorzystuje dane oprogramowanie.

Co znajduje się w pliku GPX?

Format GPX może przechowywać różne rodzaje informacji. Najważniejsze z punktu widzenia turysty są:

• waypointy (WPT) - pojedyncze punkty,

• route (RTE) - zaplanowana trasa,

• track (TRK) - zapis przebiegu trasy,

• współrzędne geograficzne,

• wysokość nad poziomem morza,

• czas zapisu punktów,

• a w zależności od urządzenia także dodatkowe informacje.

To rozróżnienie jest bardzo ważne, ponieważ route i track nie oznaczają dokładnie tego samego.

Waypoint - punkt na mapie

Waypoint to pojedynczy zapisany punkt.

Może oznaczać na przykład:

• schronisko,

• źródło wody,

• miejsce biwaku,

• parking,

• szczyt,

• punkt widokowy,

• miejsce rozpoczęcia trasy,

• miejsce potencjalnie niebezpieczne.

Waypoint nie musi tworzyć całej trasy.

To po prostu informacja:

„Tutaj znajduje się coś, co powinieneś znać.”

Podczas planowania wyprawy możesz więc stworzyć własną listę punktów.

Przykład:

START → ŹRÓDŁO WODY → SCHRONISKO → PRZEŁĘCZ → MIEJSCE NOCLEGU → META

Każdy z tych elementów może być zapisany jako osobny waypoint.

Track - zapis rzeczywistego przebiegu trasy

Track, czyli ślad, jest szczególnie ważny podczas trekkingu.

Jest to zapis kolejnych punktów GPS, które pokazują, gdzie faktycznie przebiegała trasa.

Jeżeli podczas wyprawy włączysz rejestrowanie aktywności w telefonie, zegarku lub urządzeniu GPS, urządzenie zapisuje kolejne pozycje.

Po zakończeniu marszu możesz otrzymać właśnie taki ślad.

Track może więc przedstawiać:

• przebytą trasę,

• długość marszu,

• profil wysokościowy,

• tempo,

• czas,

• a w zależności od źródła także dodatkowe dane.

Dlatego GPX jest świetnym sposobem na zachowanie historii wyprawy.

Route - zaplanowana trasa

Route to z kolei trasa zaplanowana wcześniej.

Możesz stworzyć ją na komputerze lub telefonie, wyznaczając kolejne punkty, przez które chcesz przejść.

Następnie możesz przesłać ją do urządzenia GPS.

I tutaj pojawia się bardzo ważna różnica:

track pokazuje zapisany przebieg, a route jest przede wszystkim planem przejścia.

W praktyce sposób interpretowania route zależy od konkretnej aplikacji lub urządzenia. Nie każde urządzenie będzie prowadziło Cię identycznie po tej samej trasie.

Track czy route - co wybrać podczas trekkingu?

Jeżeli dostajesz od kogoś gotowy plik GPX z trasą trekkingową, warto sprawdzić, co dokładnie znajduje się w środku.

Dla nawigacji w terenie szczególnie cenny może być track, ponieważ pokazuje konkretny przebieg zapisanej trasy.

Jeżeli ktoś przeszedł daną trasę wcześniej i udostępnił Ci ślad, możesz zobaczyć, którędy rzeczywiście prowadził jego marsz.

Nie oznacza to jednak, że powinieneś bezmyślnie podążać za każdą linią na mapie.

O tym za chwilę.

Jak otworzyć plik GPX?

Do otwarcia pliku GPX potrzebujesz aplikacji lub programu obsługującego ten format.

Możesz zrobić to między innymi na:

• komputerze,

• smartfonie,

• zegarku GPS,

• ręcznym urządzeniu GPS.

Jedną z popularnych metod jest wykorzystanie aplikacji Mapy.com.

Mapy.com pozwala importować pliki GPX zarówno przez stronę internetową, jak i aplikację mobilną. Po zaimportowaniu możesz zobaczyć znajdujące się w pliku trasy i punkty, a następnie zapisać je w swoich mapach.

To bardzo wygodne rozwiązanie, jeżeli ktoś wysłał Ci plik GPX i chcesz szybko sprawdzić, którędy przebiega trasa.

Jak otworzyć GPX na telefonie?

Najprostszy sposób wygląda tak:

1. Pobierz plik GPX.

Może znajdować się w wiadomości e-mail, komunikatorze albo na stronie internetowej.

2. Otwórz plik w aplikacji obsługującej GPX.

Możesz wykorzystać między innymi Mapy.com lub inne aplikacje outdoorowe.

3. Zaimportuj trasę.

Aplikacja odczyta dane zapisane w pliku.

4. Wyświetl trasę na mapie.

Zobaczysz przebieg trasy oraz ewentualne punkty zapisane w pliku.

5. Pobierz mapę offline.

To szczególnie ważne podczas trekkingu.

Nie zakładaj, że w górach lub lesie będziesz miał cały czas dostęp do internetu.

GPX offline - dlaczego to takie ważne?

Sam plik GPX nie gwarantuje bezpiecznej nawigacji.

Jeżeli korzystasz ze smartfona, musisz pamiętać o dwóch różnych rzeczach:

GPS oraz internet.

Telefon może określić swoją pozycję GPS bez połączenia z internetem, ale aplikacja może potrzebować wcześniej pobranej mapy, aby pokazać Ci szczegóły terenu offline.

Dlatego przed wyjściem w teren:

• pobierz mapę offline,

• zaimportuj GPX,

• sprawdź trasę,

• sprawdź punkt startowy,

• sprawdź wysokości,

• sprawdź przewyższenia,

• upewnij się, że telefon jest naładowany.

To kilka minut przygotowania, które może mieć ogromne znaczenie kilka godzin później.

Jak wgrać plik GPX do zegarka Garmin?

GPX można również wykorzystać na kompatybilnych urządzeniach Garmin.

Sposób przesyłania zależy od konkretnego modelu, ale GPX może być importowany do urządzeń Garmin lub przesyłany za pomocą odpowiednich aplikacji i usług.

Garmin zaznacza przy tym, że import plików GPX utworzonych poza oprogramowaniem Garmin może spowodować zmianę przebiegu trasy lub śladu po zaimportowaniu do urządzenia.

To bardzo ważna informacja.

Zawsze sprawdź trasę po przesłaniu jej do urządzenia.

Nie zakładaj, że skoro plik otwierał się prawidłowo na komputerze, to dokładnie tak samo będzie wyglądał na zegarku.

GPX i Garmin Connect

Jeżeli korzystasz z ekosystemu Garmin, GPX może być częścią całego procesu planowania wyprawy.

Dane z Garmin Connect można eksportować między innymi do formatów GPX, TCX i FIT.

Dzięki temu możesz między innymi:

• zachować kopię swojej aktywności,

• przenieść trasę,

• udostępnić ją innej osobie,

• analizować przebyty marsz,

• wykorzystać zapis podczas planowania kolejnej wyprawy.

GPX w Strava

Pliki GPX są również wykorzystywane w serwisie Strava.

Strava umożliwia eksport aktywności do GPX oraz import plików GPX przy tworzeniu tras.

Plik GPX może zawierać współrzędne GPS, znaczniki czasu oraz - zależnie od źródła - dodatkowe dane, takie jak tętno, kadencja czy temperatura.

Trzeba jednak pamiętać, że nie każdy GPX zawiera dane czasowe.

Plik może zawierać jedynie przebieg geograficzny trasy. W takim przypadku niektóre aplikacje nie będą w stanie policzyć między innymi czasu czy prędkości. Strava wprost wskazuje, że brak znaczników czasu może uniemożliwić prawidłowe przetworzenie pliku jako aktywności.

Do czego wykorzystuje się pliki GPX?

Zastosowanie GPX jest bardzo szerokie.

Trekking i turystyka piesza

To jedno z najważniejszych zastosowań.

Możesz pobrać gotowy ślad, zaplanować własną trasę i korzystać z niej podczas marszu.

GPX świetnie sprawdza się podczas:

• trekkingu górskiego,

• wielodniowych wypraw,

• przejść długodystansowych,

• marszów 50 i 100 km,

• wypraw zagranicznych,

• turystyki pieszej.

Turystyka rowerowa

GPX jest powszechnie wykorzystywany również przez rowerzystów.

Możesz przygotować trasę wcześniej i przesłać ją do urządzenia nawigacyjnego.

Bieganie i sporty terenowe

Biegacze mogą korzystać z wcześniej przygotowanych tras oraz eksportować zapisane treningi.

Geocaching

Współrzędne zapisane w plikach GPX mogą być również wykorzystywane w geocachingu.

Planowanie wypraw

To zastosowanie jest szczególnie interesujące z punktu widzenia survivalu.

GPX może być elementem większego planu wyprawy.

Możesz przygotować:

• trasę główną,

• trasę alternatywną,

• punkty poboru wody,

• miejsca noclegowe,

• punkty ewakuacyjne,

• miejsca charakterystyczne,

• punkty kontrolne.

Wtedy GPX przestaje być tylko „linią na mapie”.

Staje się częścią planu działania.

Jak przygotować trasę GPX na trekking?

Jeżeli sam planujesz wyprawę, nie zaczynaj od pobrania pierwszego znalezionego pliku GPX.

Najpierw określ:

Dokąd chcę dojść?

Następnie sprawdź:

• długość trasy,

• przewyższenia,

• czas przejścia,

• źródła wody,

• miejsca odpoczynku,

• możliwość skrócenia trasy,

• możliwości wycofania się,

• prognozę pogody,

• charakter terenu.

Dopiero później przygotuj trasę GPX.

Najważniejszy błąd: GPX nie zastępuje mapy i orientacji

To jedna z najważniejszych zasad, szczególnie w survivalu i trekkingu.

Nie traktuj GPX jak automatycznego pilota.

Linia na ekranie nie wie:

• czy szlak został zamknięty,

• czy most nadal istnieje,

• czy teren nie został zmieniony,

• czy droga jest przejezdna,

• czy wystąpiło osuwisko,

• czy warunki pogodowe pozwalają przejść dany odcinek,

• czy dana trasa jest bezpieczna.

GPX jest zapisem danych.

Decyzję podejmujesz Ty.

Dlatego dobra nawigacja outdoorowa powinna łączyć kilka elementów:

mapa + GPS + obserwacja terenu + orientacja + ocena sytuacji.

Co zrobić, jeśli GPX prowadzi inaczej niż teren?

Zatrzymać się.

To nie jest moment na zasadę:

„Skoro GPS tak pokazuje, to muszę iść.”

Jeżeli urządzenie wskazuje jedną drogę, a rzeczywistość wygląda inaczej, trzeba sprawdzić sytuację.

Może się okazać, że:

• źle interpretujesz mapę,

• trasa została źle przygotowana,

• ślad jest stary,

• ktoś popełnił błąd,

• nastąpiła zmiana w terenie,

• urządzenie ma problem z lokalizacją.

Właśnie dlatego podczas naszych szkoleń survivalowych nawigacja nie powinna ograniczać się do patrzenia w ekran. Celem jest nauczenie się podejmowania decyzji również wtedy, gdy technologia przestaje działać.

GPX a bateria telefonu

To kolejny problem, o którym początkujący często zapominają.

Telefon z włączonym GPS, jasnym ekranem i aktywną aplikacją mapową może zużywać dużo energii.

Na jednodniowej wycieczce może nie mieć to większego znaczenia.

Podczas kilkudniowego trekkingu może być kluczowe.

Dlatego warto:

• ograniczyć jasność ekranu,

• korzystać z map offline,

• wyłączać niepotrzebne funkcje,

• mieć powerbank,

• zabezpieczyć telefon przed zimnem i wilgocią,

• posiadać zapasową metodę nawigacji.

Czy można edytować plik GPX?

Tak.

GPX nie jest zamkniętym formatem przypisanym do jednego producenta.

Możesz otworzyć plik w odpowiednim programie lub aplikacji i między innymi:

• skrócić trasę,

• usunąć niepotrzebne punkty,

• dodać waypointy,

• zmienić przebieg,

• podzielić trasę,

• połączyć kilka odcinków,

• zmienić nazwę trasy.

Dzięki temu możesz przygotować plik dokładnie pod swoją wyprawę.

GPX, KML, FIT i TCX - jaka jest różnica?

Osoby zaczynające przygodę z GPS często spotykają kilka różnych formatów.

Najprościej:

GPX - uniwersalny format wymiany danych GPS, bardzo popularny w turystyce i nawigacji.

KML/KMZ - formaty mocno związane z prezentacją danych geograficznych, szczególnie popularne w ekosystemie Google Earth.

FIT - format rozwijany z myślą między innymi o danych sportowych i urządzeniach treningowych.

TCX - format wykorzystywany między innymi do przechowywania danych treningowych.

Nie oznacza to, że jeden format jest zawsze lepszy od pozostałych.

Po prostu zostały stworzone z nieco innymi zastosowaniami.

Czy GPX działa bez internetu?

Tak.

GPS i internet to dwie różne rzeczy.

Urządzenie GPS może określić swoją pozycję bez dostępu do sieci komórkowej.

Problemem może być natomiast brak mapy offline.

Dlatego przed wyprawą warto wykonać prosty test:

• włącz tryb samolotowy,

• uruchom aplikację mapową,

• sprawdź, czy pobrana mapa działa,

• otwórz plik GPX,

• sprawdź swoją pozycję.

Jeżeli wszystko działa bez internetu, jesteś znacznie lepiej przygotowany na utratę zasięgu.

Jak przygotować się do nawigacji przed wyprawą?

Przed wyjściem w teren wykonaj krótką checklistę.

1. Pobierz mapę offline

Nie czekaj z tym do momentu, kiedy znajdziesz się poza zasięgiem.

2. Zaimportuj GPX

Sprawdź, czy trasa została prawidłowo odczytana.

3. Przejrzyj trasę

Nie tylko pierwszy i ostatni punkt.

Sprawdź całość.

4. Sprawdź przewyższenia

10 kilometrów po płaskim terenie i 10 kilometrów w górach to dwie zupełnie różne wyprawy.

5. Zaznacz ważne punkty

Woda, schronienie, drogi ewakuacyjne, przełęcze, miejsca noclegowe.

6. Naładuj urządzenia

Telefon, zegarek, GPS, powerbank.

7. Przygotuj alternatywę

Mapa papierowa i kompas nadal mają swoje miejsce w wyposażeniu turysty.

GPX podczas wielodniowego trekkingu

Podczas krótkiej wycieczki GPX jest wygodnym dodatkiem.

Podczas wielodniowej wyprawy może stać się jednym z podstawowych narzędzi planowania.

Możesz podzielić wyprawę na kolejne etapy:

Dzień 1 - 20 kmDzień 2 - 25 kmDzień 3 - 30 kmDzień 4 - dzień rezerwowy

Każdy etap może mieć własny plik GPX.

Możesz też przygotować jeden główny plik oraz osobne pliki awaryjne.

To szczególnie przydatne podczas wypraw, na których trzeba kontrolować nie tylko kierunek, ale także czas, energię i dostęp do wody.

Czy warto pobierać gotowe pliki GPX z internetu?

Tak, ale trzeba zachować ostrożność.

Popularna trasa nie oznacza automatycznie, że jest odpowiednia dla Ciebie.

Przed wykorzystaniem gotowego GPX sprawdź:

• kiedy został utworzony,

• kto go przygotował,

• jaki jest kierunek przejścia,

• długość trasy,

• przewyższenia,

• aktualność przebiegu,

• źródła wody,

• możliwość wycofania się.

Jeżeli ktoś przeszedł trasę pięć lat temu, nie zakładaj, że teren wygląda dziś identycznie.

GPX w praktyce - przykład wyprawy

Załóżmy, że planujesz trzydniowy trekking.

Przygotowujesz trasę na komputerze.

Na mapie zaznaczasz:

START

↓

ŹRÓDŁO WODY

↓

PRZEŁĘCZ

↓

MIEJSCE NOCLEGU

↓

SZCZYT

↓

DROGA EWAKUACYJNA

↓

META

Zapisujesz trasę jako GPX.

Następnie przesyłasz ją do telefonu i zegarka.

Przed wyjściem sprawdzasz całość na mapie.

W terenie GPS pokazuje Ci aktualną pozycję względem zaplanowanego śladu.

Jeżeli wszystko się zgadza, idziesz dalej.

Jeżeli coś się nie zgadza, zatrzymujesz się i oceniasz sytuację.

To jest właściwe wykorzystanie GPX.

Technologia pomaga Ci podejmować decyzje.

Nie podejmuje ich za Ciebie.

Najczęstsze błędy podczas korzystania z GPX

1. Ślepe podążanie za linią

Najpoważniejszy błąd.

GPX nie jest gwarancją, że trasa jest bezpieczna.

2. Brak map offline

Sam ślad nie wystarczy.

3. Brak zapasowego źródła nawigacji

Elektronika może się rozładować lub uszkodzić.

4. Brak sprawdzenia trasy przed wyjściem

Nie poznawaj własnej trasy dopiero w terenie.

5. Ignorowanie przewyższeń

Kilometry to nie wszystko.

6. Brak sprawdzenia punktów wodnych

Podczas długiego trekkingu woda może być ważniejsza niż sama długość trasy.

7. Zaufanie staremu śladowi

Teren się zmienia.

GPX a bezpieczeństwo w terenie

W LifeTrip uczymy, że sprzęt jest ważny, ale nie może zastępować umiejętności.

Dotyczy to również nawigacji.

Telefon, zegarek GPS czy ręczny odbiornik mogą bardzo ułatwić poruszanie się w terenie.

Jednocześnie warto wiedzieć, co zrobić, kiedy:

• bateria spadnie do kilku procent,

• GPS przestanie działać,

• zgubisz trasę,

• zmieni się pogoda,

• stracisz zasięg,

• ślad okaże się błędny.

Dlatego dobra nawigacja to nie tylko znajomość aplikacji.

To umiejętność orientowania się w terenie i podejmowania decyzji.

GPX - najważniejsze informacje w skrócie

GPX to format wymiany danych GPS.

Może przechowywać między innymi:

• punkty,

• trasy,

• ślady,

• współrzędne,

• wysokości,

• znaczniki czasu.

Możesz używać go na:

• telefonie,

• zegarku GPS,

• komputerze,

• urządzeniach nawigacyjnych.

GPX jest szczególnie przydatny podczas:

• trekkingu,

• turystyki górskiej,

• wypraw wielodniowych,

• rowerowych wycieczek,

• biegów terenowych,

• planowania wypraw.

Najważniejsze jednak jest to:

GPX jest narzędziem. Nie jest nawigatorem.

Nawigator musi być człowiek.

Podsumowanie

Plik GPX może wydawać się na początku czymś skomplikowanym, ale w praktyce jest bardzo prostym i użytecznym narzędziem.

Pozwala przenosić trasy pomiędzy aplikacjami i urządzeniami, zapisywać przebieg wypraw, planować kolejne etapy trekkingu i korzystać z przygotowanych wcześniej śladów.

Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z trekkingiem, nie musisz od razu kupować profesjonalnego odbiornika GPS.

Wystarczy telefon, dobra aplikacja, mapa offline i odpowiednio przygotowany plik GPX.

Z czasem warto jednak rozwijać również klasyczne umiejętności nawigacyjne.

Bo kiedy wszystko działa, GPS jest świetnym pomocnikiem.

A kiedy przestaje działać, pozostaje to, czego naprawdę nauczyłeś się wcześniej.

Chcesz nauczyć się nawigacji w terenie?

Na szkoleniach survivalowych LifeTrip nie uczymy wyłącznie obsługi GPS.

Uczymy rozpoznawania terenu, korzystania z mapy, kompasu i GPS oraz podejmowania decyzji wtedy, gdy warunki przestają być idealne.

To część praktycznych umiejętności, które przydają się podczas trekkingu, wypraw i sytuacji awaryjnych.

Sprawdź szkolenia survivalowe LifeTrip i naucz się działać w realnym terenie.

Eksperckie artykuły i praktyczne wskazówki survivalowe

Zapraszamy do naszego Bloga o tematyce survivalu i bushcraftu

©2013 by LifeTrip.pl - Szkoła Survivalu i Bushcraftu.